Wydawnictwo
Kliknij, aby przejść do Wydawnictwa

Doktor doktorów. Święty Tomasz z Akwinu

Henryk Majkrzak

Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2012
Dział:
ISBN: 9788361199243
 
 
 

 

Henryk Majkrzak

Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2012

Dział:

ISBN: 9788361199243

 Święty Tomasz był myślicielem uniwersalnym. Rzadko kiedy w historii kultury i nauki spotyka się kogoś, kto uporządkował w sposób jasny tak szeroki horyzont ludzkiej myśli, jak on to właśnie uczynił. Obejmuje on Pismo Święte, Ojców Kościoła, wcześniejszych od niego teologów i autorów świeckich. Całe to ogromne dziedzictwo ludzkiej myśli Tomasz uczynił swoim, przyswoił go sobie, przekształcił w dynamiczną i harmonijną syntezę. Obdarzony był on tak niezwykłą pamięcią, że zapamiętywał raz na zawsze i dokładnie treść dzieła po jego przeczytaniu. Tak porządkował w swoim umyśle różne argumenty, iż był w stanie dyktować dzieła jednocześnie trzem albo czterem jego sekretarzom. Kiedy papież Urban polecił mu zebranie w jednym tomie komentarzy Ojców Kościoła do Ewangelii, odwiedzał różne klasztorne biblioteki i po przeczytaniu odpowiednich dzieł ich treść przechowywał w pamięci w taki sposób, że później, gdy redagował Catena aurea in Evangelia, wydawało się, że ma przed oczami wszystkie te teksty, które wcześniej czytał. Wolny był od ambicji jakiejkolwiek ziemskiej kariery, zarówno świeckiej, akademickiej, jak i kościelnej. Nie przejmował się pożywieniem, mieszkaniem i ubiorem. Wilhelm z Tocco pisze, iż małżeństwo z Mądrością dawało mu tyle radości, że nie cenił innych radości i przyjemności. Życie oparte na modlitwie, studiowaniu, refleksji, naukowym poszukiwaniu i przekazywaniu owoców swojej pracy innym, czyniło go szczęśliwym.

 
SPIS TREŚCI
 
Przedmowa  5
 
Wstęp  7
1. Okres średniowiecza  9
2. Średniowieczna nauka  12
3. Średniowieczne uniwersytety  14
4. Scholastyka  15
5. Pisanie dzieł  18
6. Język scholastyczny  19
7. Źródła doktrynalne scholastyki  19
8. Działalność dydaktyczna  20
9. Czarna legenda średniowiecza  22
10. Święty Tomasz z Akwinu „doktorem doktorów” 23
11. Honorowe tytuły św. Tomasza  25
12. Święty Tomasz doktorem Kościoła  26
13. Święty Tomasz w ikonografii  28
14. Najbardziej znani tomiści  28
 
I. Chwalebny żywot  29
1.1. Dzieciństwo  29
1.2. Pobyt w opactwie Monte Cassino  30
1.3. Studia na uniwersytecie w Neapolu  31
1.4. Dominikańskie powołanie  32
1.5. W szkole św. Alberta Wielkiego  36
1.6. Pobyt w Paryżu  38
1.7. Powrót do Italii  42
1.8. Na nowo w Paryżu  45
1.9. Koniec ziemskiego pielgrzymowania  46
1.10. Sławny grób  51
1.11. Potępienie  53
1.12. Proces kanonizacyjny  55
1.13. Chronologia życia  56
 
II. Charakterystyka postaci  61
2.1. Kontemplatyk  63
2.2. Dystans do rzeczywistości ziemskiej  65
2.3. Wierność w stosunku do przyjaciół  66
2.4. Mąż modlitwy  67
2.5. Apostoł pióra  68
2.6. Styl jego pism  70
2.7. Talent dydaktyczny  71
2.8. Portret moralny  72
2.9. Dar słowa  73
 
III. Filozof  75
3.1. Główne problemy filozofii średniowiecznej  77
Spór o powszechniki  78
Wiara i rozum  80
Problem Boga  81
Problem człowieka  82
Natura  84
Państwo i społeczeństwo  85
3.2. Ogólna charakterystyka filozofii św. Tomasza z Akwinu  87
3.2.1. Problem bytu  89
Oryginalność metafizyki św. Tomasza  89
Metoda metafizyki  91
Pierwsze zasady metafizyki  91
Konstytutywne elementy bytu  92
Samoistnienie istnienia  93
Aktualność metafizyki  93
3.2.2. Problem poznania  96
Władze poznawcze człowieka  96
Intencjonalność ludzkiego poznania  98
Doktryna abstrakcji  99
Wartość ludzkiego poznania  100
Wiara i rozum  101
3.2.3. Zagadnienie transcendentaliów  102
3.2.4. Zagadnienie języka  106
3.2.5. Problem moralny (system etyczny) 108
Prawo  112
3.2.6. Doktryna społeczeństwa i państwa  113
3.3. Synteza filozofii św. Tomasza z Akwinu. 24 tezy tomistyczne  114
3.4. Przedsionki wiary  121
 
IV. Teolog  123
4.1. Nazwa teologa  124
4.2. Pojęcie nauki  125
4.3. Teologia jako nauka  126
4.4. Konieczność teologii  128
4.5. Przedmiot formalny teologii  128
4.6. Metoda teologicznych poszukiwań  129
4.7. Źródła teologii  129
4.8. Teologia potrzebuje filozofii  130
4.9. Dar wiedzy  132
 
V. Doktor boskości  133
5.1. Zjawisko ateizmu  135
5.2. Istnienie boga nie jest bezpośrednio oczywiste  136
Bóg jest istnieniem samoistnym (ipsum esse subsistens) 137
5.3. Pięć „dróg” 138
5.4. Kim jest Bóg? 140
5.5. Natura Boga  141
5.6. Atrybuty (przymioty) Boga  143
5.7. Życie i operacje (działanie) Boga  146
5.8. Trójca Święta  148
5.9. Jezus Chrystus  149
Tajemnica Wcielenia  150
Herezje chrystologiczne  151
Dzieciństwo i działalność publiczna Chrystusa  152
Męka Chrystusa  153
Zstąpienie do piekieł i zmartwychwstanie  155
Wniebowstąpienie  155
Chrystus głową Kościoła  156
Chrystus jako wychowawca  156
5.10. Stosunek Boga do świata  157
5.11. Kościół  158
Pochodzenie Kościoła  159
Znamiona Kościoła  160
Struktury Kościoła  160
Kościół i świat  162
 
VI. Doktor anielski  163
6.1. Istnienie aniołów  164
6.2. Natura aniołów  165
6.3. Aktywność aniołów  167
6.4. Hierarchia aniołów  169
6.5. Anioł Stróż  170
 
VII. Doktor Eucharystii  171
7.1. Teolog Eucharystii  173
7.2. Ministrem (szafarzem) Eucharystii jest kapłan  174
7.3. Eucharystia i męka Chrystusa  175
7.4. Czym jest Najświętszy Sakrament? 176
7.5. Dlaczego Chrystus ustanowił Eucharystię? 177
7.6. Jakie są skutki Eucharystii? 178
7.7. Święty Tomasz piewcą Eucharystii  179
 
VIII. Doktor człowieczeństwa  182
8.1. Poznanie i wola człowieka  183
8.2. Dusza  184
 
IX. Magisterium kościoła o św. Tomaszu z Akwinu  187
9.1. Wypowiedzi papieży  187
9.2. Lista dokumentów Magisterium Kościoła o św. Tomaszu  203
 
X. Dzieła św. Tomasza z Akwinu  207
10.1. Lista dzieł według „oficjalnego katalogu” Bartłomieja z Kapui  208
10.2. Podział tematyczny i chronologia dzieł  210
10.3. Wydania dzieł św. Tomasza  214
10.4. Na temat autentyczności i chronologii dzieł  216
10.5. Dzieła św. Tomasza z Akwinu w języku polskim  217
10.6. Charakterystyka głównych i niektórych pomniejszych dzieł św. Tomasza z Akwinu  219
 
Sommario  238
 
Zakończenie  239
1. Przyszłość tomizmu  239
2. Znaczenie św. Tomasza dla Kościoła i kultury  242
 
Bibliografia  244
 
Indeks osób  261