Wydawnictwo
Kliknij, aby przejść do Wydawnictwa

Decyzje planistyczne a przemiany krajobrazu kulturowego obszarów wiejskich

Maria Hełdak

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego , 2012
Stron: 202
Dział:
ISBN/ISSN: 9788377171097

 

Autor: Maria Hełdak

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego , 2012

Dział:

Stron: 202

ISBN/ISSN: 9788377171097

 W pracy przedstawiono wpływ decyzji planistycznych na przemiany krajobrazu kulturowego obszarów wiejskich na przykładzie wsi Białka Tatrzańska i Jurgów, położonych w woj. małopolskim, w gminie Bukowina Tatrzańska. Pod pojęciem decyzji przestrzennych rozumiano ogół decyzji podejmowanych przez ograny i instytucje na różnych etapach formułowania polityki przestrzennej, a także w toku tworzenia planu miejscowego oraz w procesie wydawania decyzji lokalizacyjnych. W pracy przeprowadzono badania nad planowaniem i zagospodarowaniem przestrzeni wsi w sposób przemyślany, z wykorzystaniem zapisów polityki przestrzennej formułowanej na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a także poza planowaniem i zainwestowaniem przestrzeni w sposób żywiołowy – przy wykorzystaniu decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. W badaniach dokonano oceny wpływu ww. sposobów podejmowania decyzji planistycznych na rozwój przestrzenny zabudowy i zagospodarowania sportowo-rekreacyjnego, wielkość powierzchni terenów przeznaczanych w dokumentach planistycznych na cele nierolnicze i nieleśne oraz oceny wpływu na zmiany w użytkowaniu ziemi. W prowadzonych badaniach dokonano próby określenia wskaźników zmian w zagospodarowaniu przestrzennym wsi. Rejestrowane zmiany w pewnym stopniu charakteryzują przemiany krajobrazu kulturowego obszarów wiejskich. Zaproponowane w badaniach wskaźniki kładą szczególny nacisk na monitoring zmian krajobrazu kulturowego oraz zagrożenia dla krajobrazu będące następstwem przyjmowania nieprawidłowych rozwiązań przestrzennych w dokumentach planistycznych lub zaniedbań władz w inwestowanie w rozwój systemów infrastruktury technicznej i drogowej. Grupy wskaźników podzielono na zagadnienia dotyczące terenów zainwestowanych wsi, terenów niezainwestowanych oraz postępu w opracowywaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przyjęte wskaźniki posłużyły do oceny zmian w zagospodarowaniu przestrzennym obiektów badawczych. W pracy dokonano także próby zobrazowania rozwoju przestrzennego fragmentów wsi z wykorzystaniem odwzorowania terenu w technice 3D. Metryczny model terenu posłużył do wizualizacji przykładowych obiektów w terenie, a wpasowany podkład ewidencyjny ujawnił skomplikowaną sytuację własnościową obszaru. Ustalono, że obligatoryjne stosowanie wizualizacji, przy utrudnionym dostępie do sprzętu, dużych kosztach pomiarów itp., wyklucza obecnie stosowanie techniki pomiarów metodą 3D przy każdorazowym wpisywaniu nowego obiektu w jego naturalnym otoczeniu. Przeprowadzone badania wykazały, że wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie rozwiązuje problemów ochrony krajobrazu kulturowego obszarów wiejskich. Ustalenia planów są zbyt ogólne, niejasne, projektują nieproporcjonalnie duże tereny do zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśne względem już istniejących terenów budowlanych. Stworzona możliwość uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, poza systemem planowania regulacyjnego, nie gwarantuje skutecznej ochrony dziedzictwa przyrodniczego, krajobrazowego i kulturowego. Z drugiej strony, obecne formułowanie ustaleń planu miejscowego, nawet przy wprowadzeniu obowiązku tworzenia planu miejscowego w terenach o wysokich walorach krajobrazowych, również nie gwarantuje ochrony krajobrazu kulturowego przed jego degradacją. Gminy powinny monitorować zmiany w zagospodarowaniu przestrzeni pośrednio zmiany krajobrazu kulturowego według ustalonych wskaźników. Wprowadzenie obowiązku monitorowania przemian w zagospodarowaniu przestrzeni na podstawie wskazanych miar doprowadziłoby do rejestracji danych według określonego schematu. Niezbędna wydaje się przebudowa i usprawnienie systemu instytucjonalnego w celu zapewnienia zgodnego z prawem planowania i zagospodarowania przestrzeni. Pewnym gwarantem samorządności może być szeroka partycypacja społeczna, w tym dialog społeczny przed przystąpieniem do sporządzenia opracowań planistycznych.