Wydawnictwo
Kliknij, aby przejść do Wydawnictwa

Sobie wielki. O pięciu zbiorach lirycznych Franciszka Dionizego Kniaźnina

Rolf Fieguth

Wydawnictwo: Instytut Badań Literackich PAN, 2018
Stron: 380
Dział:
ISBN/ISSN: 9788365832641

 

Autor: Rolf Fieguth

Wydawnictwo: Instytut Badań Literackich PAN, 2018

Dział:

Stron: 380

ISBN/ISSN: 9788365832641

Książka proponuje nowe wszechstronne odczytanie liryki Franciszka Dionizego Kniaźnina. Na tle sytuacji literackiej, życiowej i historycznej poety, systematycznie analizuje jego zmieniające się sposoby grupowania wierszy w nowe całości.

Z uporem i pomysłowością zestawia Kniaźnin swoje (i nie swoje) utwory liryczne w pięciu coraz to innych książkach i zbiorach. Każdy z nich ?pochłania? wcześniejsze tomy, żywiąc się nimi, odnawiając je i potępiając - chodzi o Erotyki 1779, Carmina 1781, Wiersze 1783, Ody 1787 i pośmiertne Liryki rękopiśmienne z lat 1794-1796. Wyłania się z nich wizerunek poety paradoksów i ironii, który nieustannie przekracza swoje granice, obraz egzystencji ciągle rozpiętej między wolnościowym pięknem Anakreonta, klasycznych Muz i świata Puławskiego, a tragiczną powagą, wiarą i rozpaczliwą nadzieją tłumacza Psalmisty. Ostatni ogromny zbiór Liryków rękopiśmiennych chorego już bardzo autora daje całe bogactwo tej poezji. Zaświadcza bystrą obserwację ostatnich wzlotów i upadków I Rzeczypospolitej, równolegle z przeczuciem własnej drogi do śmierci mentalnej, która nastąpi w 1796 r.

Cykl Żale Orfeusza nad Eurydyką, mający zalążki już w obrębie tomów 1779 i 1781 r., towarzyszy od 1783 r. trzem ostatnim zbiorom. Ich trudnemu optymizmowi twórczemu, życiowemu i patriotycznemu przeciwstawia cykl orfeuszowski swój model poezji zrodzonej z bezdennej rozpaczy i z krańcowego wyczerpania, poezji jakby po śmierci poezji.